Minister van Eredienst

In coronatijd is er wat meer tijd om te lezen. Nu werk ik meer dan 42 jaar voor de Rijksoverheid en meende alles wel te weten over de opbouw van de Rijksoverheid, ministeries en dergelijke. Niet dus. In de Banier (blad van de politieke partij De SGP) kwam ik een artikel tegen van Kees van der Staaij. Hij beschreef hierin hoe vlak voor de intelligente lockdown de minister van Justitie en Veilgheid Grapperhaus op zondag een mail naar de heer van der Staaij stuurde met als aanhef: “Beste Kees, ik weet dat het vandaag de dag des Heeren is, maar …… .

Minister Grapperhaus, zo ging het artikel verder, wilde als minister van eredienst met de heer van der Staaij spreken over het beperken van de zondagse eredienst. Minister van eredienst? Nog nooit van gehoord. Hier wilde ik meer van weten.

Wat blijkt, ironisch dat juist de Franse koning Lodewijk Napoleon in 1806 een heus ministerie van Eredienst heeft opgericht. Dit ministerie, gericht op religieuze zaken, heeft bestaan tussen 1806 en 1862 en in het jaar 1868. Vanaf 1815 was het ministerie van erediensten gesplitst in Ministerie van Zaken van de Hervormde en andere Erediensten, behalve die der rooms-katholieke en een Ministerie van Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst.

Het ministerie was onder meer belast met ondersteuning bij het bouwen van kerkgebouwen en het aanstellen van leraren voor de geestelijke opleidingen en de inhoud van de opleidingsprogramma’s.

Het ministerie van erediensten is zo af en toe ondergebracht onder andere ministeries. Zo kwam in 1849 onder het kabinet Thorbecke I de katholieke eredienst te hangen onder het ministerie van Buitenlandse zaken en de hervormde en andere erediensten onder het ministerie van justitie, in 1852 nog even onder het ministerie van Financiën.

Vanaf 1871 werden onder Thorbecke III beide afdelingen samengevoegd tot één afdeling onder het ministerie van Justitie, behalve de administratie. Deze is tot 1988 te herleiden bij het ministerie van Financiën. Behalve in het kabinet Rutte I (2010-2012), waarbij de eredienst zaken bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was ondergebracht, is het volledige takenpakket betreffende de erediensten ondergebracht bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.

En zo komt het dat op een zondagmorgen, vlak voor het instellen van de intelligente lockdown, de minister van Justitie en Veiligheidszaken een mail aan Kees van der Staaij stuurt met als aanhef: “Beste Kees, ik weet dat het de dag des Heeren is, maar …”

Gerben Huberts